De Schuur van Scheire

DIY - De zonnewijzer

Het tijdstip bepalen van een foto aan de hand van de zon en schaduwen? Bart en Lieven doen een poging!


De enthousiastelingen vinden hieronder nog een iets langere uitleg!

Stap 1: Zoek een foto waarin een heldere schaduw te zien is

Zoek een foto waarin je een hele heldere schaduw kan zien. Hoe langer de schaduw, hoe exacter de meting. Ga dus op zoek naar een foto van hoog gebouw of iets anders met een zo groot en duidelijk mogelijke schaduw. 


Stap 2:  Zoek de exacte plek van de schaduw

Nu komt het erop neer om zo precies mogelijk de plaats van het uiteinde van de schaduw te vinden. Ga dus op de foto op zoek naar referentiepunten, zoals bomen of paaltjes, waardoor je zo exact mogelijk het uiterste punt van de schaduw kan terugvinden!

 

Stap 3: Bepaal hoe hoog de zon boven de horizon stond.

Nu moet je bepalen hoe hoog de zon aan de hemel stond op het moment dat de foto getrokken werd. In de zeevaart wordt daarvoor meestal een sextant gebruikt, zoals je hiernaast kan zien. Maar je kan ook gewoon je eigen sextant maken zoals Bart en Lieven doen in het filmpje. Maak hiervoor een buisje vast aan een lat. Leg de lat waterpas op de grond in de richting van het gebouw. Zorg ervoor dat het begin van het buisje op de plek komt te staan die is bepaald in stap 2!

Nu moet je door het buisje kijken en mikken naar het punt waardoor de schaduw op je foto veroorzaakt werd. Het hoogste punt van je gebouw dus! Met de hoek tussen je lat en het buisje kan je nu bepalen hoe hoog de zon boven de horizon stond op het moment van de foto. 

Als je nu de hoek tussen de horizontale lat en het buisje bepaalt, dan weet je hoe hoog de zon aan de hemel stond. Het is deze hoek die je nodig hebt om de dag te bepalen waarop de foto getrokken werd, de zogenaamde “solar altitude”.

Die hoek kan je op verschillende manieren bepalen. Ofwel met een (grote) gradenboog, ofwel door de cosinus te berekenen (zie tekening hiernaast).

Laat hiervoor een schietlood naar beneden hangen aan de bovenkant van het schuine buisje. Meet op de horizontale plank de afstand "B"  tussen het schietlood en het punt waar het buisje de plank raakt. Meet nu op het buisje de afstand "A" tussen het punt waar het schietlood vertrekt en het punt waar het buisje de horizontale plank raakt. Als je "B" deelt door "A" ken je de cosinus van de hoek die je zoekt.


Stap 4: Bepaal de windrichting!

Bepaal nu de windrichting van het schaduwpunt. Dat doe je simpelweg met een kompas!

Ook hier moet je het aantal graden bepalen, met het noorden op 0°, oosten op 90°, zuiden op 180° en westen op 270°. Dit aantal graden is je azimuth. Je kan het eigenlijk ook bepalen met de foto van Google Earth, want daar is het noorden exact bovenaan.


Stap 5: Bepaal de coördinaten van het gebouw

Ga nu op zoek naar de exacte coördinaten van het gebouw of  het ‘ding’ dat de schaduw veroorzaakte. Dat doe je gewoon met Google maps. Klik op de plek van het gebouw en je ziet de juiste noorderbreedte en oosterlengte.

Nu heb je al de nodige gegevens om het tijdstip van de foto te weten te komen. 

Je zou dat allemaal zelf kunnen uitrekenen met de prachtige boldriehoeksmeetkunde, maar daar moet je even op oefenen. Gelukkig bestaan er websites die de zonneposities voor jou kunnen bepalen. Alleen, ze werken allemaal in de omgekeerde volgorde. Voor een bepaalde dag en uur geven ze je de azimuth en de altitude hoeken. Het komt er nu op aan een beetje te zoeken met dagen en uren tot je het aantal graden te zien krijgt dat je hebt berekend. Door de tijd te veranderen kan je de azimuth veranderen en eens die juist staat, kan je met de dag de altitude veranderen. Door dit dan een beetje te "finetunen" kom je een dag en een uur uit waarop alles klopt.

Er zijn zelfs twee mogelijke dagen per jaar waarop de zon op die positie kan staan: eentje in de winter of de lente, en eentje in de zomer of de herfst.

Onderaan deze website vind je zo’n solar position calculator. Als je geïnteresseerd zou zijn in een professionele zonnewijzer zoals we er eentje hadden in de studio, kan je terecht op deze website.

Veel succes!